Archiefspecialist Eric Hennekam ontdekte begin april dat de gemeente Groningen haar complete bouwdossier online had gezet – inclusief contactgegevens van inwoners die bouwvergunningen hadden aangevraagd. Na Hennekams ontdekking werd het dossier al snel off-line gehaald. Een succes voor de scherpe onderzoeker, maar ergens ook wel jammer. Zo’n bouwdossier bevat immers een schat aan interessante data. Maar stel dat je als journalist op interessante informatie stuit, hoe presenteer je die dan?

Bonnetjes
Data heeft enorm veel potentie, maar je moet wel weten hoe je het moet verwerken. Je hebt niets aan een enorme databank als je niet de capaciteit hebt om hem door te zoeken en je hebt niets aan geweldige informatie als je het niet kan presenteren. Gelukkig biedt internet uitkomst.

Een goed voorbeeld komt uit Groot-Brittannië. In juni 2009 zette The Guardian haar lezers in om 1,2 miljoen bonnetjes van Britse parlementariërs door te spitten. De krant publiceerde 458.832 pagina’s aan documenten op haar site en lezers konden vervolgens bij iedere declaratie aangeven of die verdacht was. De bezoekers namen samen 220.226 pagina’s door en gaven de journalisten van de krant zo de mogelijkheid zich te concentreren op wat echt interessant was.

Design
Vormgeving is essentieel in databasejournalistiek. In de onderstaande presentatie wordt uitgelegd hoe vormgeving data aantrekkelijk en zelfs grappig kan maken, maar ook hoe vormgeving enorm kan manipuleren.

Kaarten
Zelf hou ik in het bijzonder van databasejournalistiek in de vorm van interactieve kaarten. CNN had in 2008 een paar mooie interactieve kaart van de Verenigde Staten waar je kon zien hoeveel stemmen een staat waard was en wie bij voorgaande verkiezingen had gewonnen in de desbetreffende staat. Maar bovendien konden kijkers zelf voorspellen wie er zou winnen. Leuk voor de mensen thuis, maar ook handig voor de CNN om beter inzicht te krijgen in de mogelijke verkiezingsuitslag.

CNN Database Verkiezingen

Meer mooie voorbeelden van interactieve kaarten vind je op Smashing Magazine, een goed weblog over vormgeving op internet.

Tips
Mooi, maar wat te doen als zelfstandige journalist met een klein budget? Dan heb je toch geen geld om een designer mooie graphics te laten maken? Niet getreurd, ook daarvoor zijn oplossingen. Neem het programma Tableau Public. Dat maakt in een handomdraai mooie grafieken en aan de hand van onder anderen Excel- en Acces-bestanden. Het mooie is: jouw grafieken kunnen ge-embed worden op andere sites, maar als jij het bronbestand aanpast, wordt die aanpassing gelijk doorgevoerd op de ge-embedde grafieken op andere sites. Hier zie je hoe het werkt.

Heb je een kaartje nodig? Die optie heeft Tableau Public ook, maar het programma amMap is er speciaal voor gemaakt. Hiermee maak je mooie, interactieve kaarten.

Meer info
- The Scoop, blog van Derek Willis over onderzoeksjournalistiek en “computer-assisted reporting”, zoals databasejournalistiek in de VS wordt genoemd. Hier vind je ook 25 recente voorbeelden van databasejournalistiek.
- Visual Journalism heeft ook veel mooie voorbeelden van mooi gevisualiseerde data. (En ze hebben ook voorbeelden van minder geslaagde datajournalistiek.)
- Information is Beautiful.net verzamelt ook infographics
- The Guardian heeft een speciaal blog over datajournalistiek.