Onlangs werd ik geïnterviewd. Een redactrice van de Groningse Universiteitskrant schreef een artikel over studenten met een christelijke achtergrond. Ik ben opgegroeid in een christelijk gezin – mijn vader is een gereformeerd vrijgemaakte dominee – maar heb inmiddels afscheid genomen van de kerk. En een ‘afvallige’ was precies wat nog nodig was voor het artikel. De vraag voor mij was vooral: hoe zorg ik ervoor dat ik helder overkom? Zelf interviewen was ik wel gewend, maar geïnterviewd worden is andere koek.

Iedereen leest mee

Pim Fortuyn zei eens tegen een journalist: ‘Ik gebruik veel mooiere zinnen dan u opschrijft.’ Een soortgelijk gevoel zullen meer mensen hebben tijdens een interview. Worden mijn woorden wel zorgvuldig weergegeven? Blijft de nuance bewaard? Ik was niet bang dat ik mooiere zinnen zou gebruiken dan die door de journaliste zouden worden opgeschreven, maar als ik mij niet goed uitdrukte zouden er wel misverstanden kunnen ontstaan. Het heeft mij jaren gekost om afscheid te kunnen nemen van de kerk en ik moet nog steeds goed op mijn woorden letten als ik uitleg waarom ik ben vertrokken. Uitspraken over de bijbel en religie kunnen gemakkelijk verkeerd geïnterpreteerd worden.

Tijdens de interviewtrainingen bij de opleiding Journalistiek moeten we elkaar ook stevig doorzagen en hoewel dat enorm intensieve dagen kunnen zijn, weet je altijd dat wat je zegt binnenskamers blijft. Het interview in de UK daarentegen zou door iedere student in Groningen gelezen kunnen worden. En tegenwoordig moet je ook beseffen dat zo’n interview voor eeuwig vindbaar blijft op internet.

Schrijft ze mee?
De redactrice (Diane Romashuk) nam ruim de tijd voor het interview, uiteindelijk hebben we bijna twee uur gepraat. Ieder aspect van mijn leven waarop het christendom invloed kon hebben werd behandeld. Nu heb ik wel vaker verteld over mijn geloofstwijfel, dus op de standaardvragen – ‘Wat vinden je ouders hiervan?’ – had ik wel een antwoord klaar. Maar bij het beantwoorden van originelere vragen maakte ik het mezelf nog moeilijker door tegelijkertijd te proberen antwoord te geven én te bedenken wat zij als journalist op zou pikken. Schrijft ze mee? Kan ik lezen wát ze schrijft? Hé, waarom schrijft ze dit niet op? Shit, is dit misschien geen goede anekdote?

Woede
En dan is het voorbij. Het opschrijfboekje wordt opgeborgen en je moet maar zien wat er uiteindelijk gepubliceerd wordt. Gelukkig mocht ik het artikel wel lezen voor publicatie. Ik had beloofd mij niet te bemoeien met haar journalistieke interpretatie, maar heb toch gevraagd of één woordje vervangen kon worden. In de oorspronkelijke tekst stond namelijk:

‘Zich neerleggen bij zijn conclusie lucht op, maar er is ook woede en frustratie.’

Maar woedend, dat ben ik eigenlijk nooit. Ook niet als het om God en geloof gaat. Een beetje pissig misschien, omdat een jarenlange zoektocht weinig opleverde. ‘Woede’ is toen veranderd in ‘boosheid’.

Domme vergelijking
Voor de rest klopte het artikel eigenlijk wel. Ik heb alleen spijt van een domme vergelijking die ik maakte. Ergens zeg ik dat ik ben vertrokken bij de kerk, omdat je ook niet lid blijft bij de VVD als je eigenlijk voor GroenLinks bent. Die vergelijking is natuurlijk niet echt een sterke, op z’n zachtst gezegd. Maar kennelijk was hij wel het vermelden waard en aangezien ik de vergelijking zelf had gemaakt, kun je daar niet moeilijk over doen. Afgezien van dit puntje was het een leuke ervaring. En wat heb ik nu geleerd?

• Als schrijvend interviewer kun je iemand beïnvloeden door driftig mee te schrijven of juist even weg te kijken.
• Wanneer je als journalist instemt met het herschrijven van een uitspraak, doet een gast minder moeilijk over het laten staan van een andere uitspraak.

Het hele Universiteitskrant-artikel staat hieronder. Wil je alleen de tekst, zonder vormgeving? Klik dan hier.